Drinkwater

Drinkwater

Definitie: Verandering in volume en kwaliteit drinkwatervoorraad.

Huidige staat

4

De huidige staat ten aanzien van het beschikbare volume en kwaliteit van de drinkwatervoorraad kan over het algemeen goed worden genoemd.

Referentiesituatie

3

Richting 2030 komen het volume en de kwaliteit van de drinkwatervoorraad onder druk te staan. Door een toename van de vraag (3% in 2040); het is de verwachting dat hieraan kan worden voldaan en dat de kwaliteit als gevolg van beschermingsgebieden gegarandeerd kan worden. Echter, het risico op negatieve gevolgen van toenemende verzilting voor de drinkwatervoorraad neemt toe, mede als gevolg van toenemende droogte. In de referentiesituatie is de staat ten aanzien van drinkwater daarom redelijk gewaardeerd. Op de langere termijn (richting 2050 en daarna) leidt klimaatverandering tot verminderde aanvoer vanuit de rivieren. In combinatie met hetere, drogere zomers kan dit vaker leiden tot tekorten aan drinkwater.

Definitie

Voor deze indicator is de verandering in volume en kwaliteit van de drinkwatervoorraad in Nederland beoordeeld.

Huidige ambitie

Het streven is erop gericht te kunnen voldoen aan de vraag naar drinkwater en de waterlichamen waaruit drinkwater wordt geproduceerd te beschermen om zodoende achteruitgang van de kwaliteit te voorkomen en (op termijn) tot een verbetering van de kwaliteit te komen (Kaderrichtlijn Water) (EUR-Lex, 2018). Drinkwater is een natuurlijke hulpbron wat onder druk staat door klimaatverandering, hitte en droogte, verzilting grond- en rivierwater en verontreiniging drinkwater. In de toekomst zullen deze aandachtspunten meer druk leggen op de drinkwatervoorraad. Hierdoor wordt het lastiger om aan de ambitie te voldoen.

Huidige staat

De drinkwaterproductie is de laatste jaren constant, maar iets gedaald ten opzichte van eind vorige eeuw, ondanks bevolkingstoename en economische groei. Dit komt door het stimuleren van waterbesparing en technologische ontwikkelingen. De drinkwaterproductie was in 2015 1.136 miljoen kubieke meter per jaar (zie figuur 4.1). De drinkwatervoorziening staat onder druk van klimaatverandering. De opwarming van de aarde leidt tot verminderde aanvoer vanuit de rivieren. In combinatie met hetere, drogere zomers kan dit leiden tot tekorten. Door inklinking van de bodem stroomt er bovendien zeewater het land in, waardoor verzilting van het grond- en rivierwater optreedt. Daarnaast hebben drinkwaterproducenten last van verontreiniging, b.v. door meststoffen of medicijnresten in het water. Het kost veel energie om de kwaliteit van ons drinkwater op peil te houden. Om ook in de toekomst te kunnen voldoen aan de toenemende vraag naar schoon drinkwater, moeten we zorgen voor voldoende schone bronnen (Ministerie IenW, 2018).

Drinkwaterbedrijven gebruiken voor de productie van drinkwater uitsluitend zoet grond- en oppervlaktewater. In 2015 is het aandeel van grondwater in de productie van drinkwater 60%. Dit aandeel is al decennialang ongeveer 2/3 deel. Voor een adequate bescherming van grondwater rond bestaande grondwateronttrekkingen voor de openbare drinkwatervoorziening zijn waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden en waar nodig boringvrije zones aangewezen (zie figuur 4.2). Activiteiten binnen deze gebieden zijn gebonden aan regels die in provinciale verordeningen zijn opgenomen (Ministerie IenW, 2018). In figuur 4.3 is de ligging van de oppervlaktewaterwinningen weergegeven.

Figuur 4.1 | productie van drinkwater

Figuur 4.2 | Ligging van waterwin-, grondwaterbeschermingsgebieden en boringvrije zones

Figuur 4.3 | Ligging oppervlaktewater winningen

Referentiesituatie

Op basis van het RIVM-onderzoek: ‘scenario’s drinkwatervraag 2015-2040 en beschikbare bronnen’ wordt ervan uitgegaan dat drinkwaterbedrijven in 2040 moeten beschikken over een (totale) productiecapaciteit van circa 1.360 miljoen kubieke meter per jaar. Dit is voldoende om te voldoen aan de te verwachten vraag naar drinkwater volgens het zogenaamde trendscenario. In dit scenario is de ontwikkeling van de afgelopen decennia doorgetrokken naar de toekomst en wordt uitgegaan van een lichte stijging (circa 3 procent) van de vraag naar drinkwater.

Om ook in de toekomst te kunnen voldoen aan de toenemende vraag naar schoon grondwater voor de drinkwatervoorziening, is het nodig geschikte grondwatervoorraden te identificeren en ‘aan te wijzen’ als reservebron voor de toekomst. Het is daarbij van belang te benadrukken dat provincies en drinkwaterbedrijven aanvullende strategische voorraden (ASV’s) zien als één van de mogelijke maatregelen voor het opvangen van een dergelijk groeiscenario, naast besparen, extra oppervlaktewaterwinning, de inzet van innovatieve technieken als alternatief voor grondwaterwinning en andere oplossingen.

De provincies zijn bezig met de voorbereidingen voor het aanwijzen van ASV’s, gericht op het veiligstellen van de drinkwatervoorziening op de middellange termijn. Ze richten zich daarbij op het maximumscenario van 3% groei van de drinkwatervraag in 2040 en houden rekening met extra waterbesparingsmogelijkheden en het opvangen van droge zomers. Provincies en drinkwaterbedrijven voeren een evaluatie uit van het huidige grondwaterbeschermingsbeleid met het oog op de drinkwatervoorziening. Op basis daarvan vindt zo nodig een aanpassing van het provinciale beleid plaats. De provincies bespreken de uitkomsten van de evaluatie met het Rijk (Ministerie IenW, 2018).