Digitaal netwerk

Digitaal netwerk

Definitie: Verandering in de digitale verbondenheid door de aanwezigheid van digitale infrastructuur.

Huidige staat

4

De huidige staat ten aanzien van de digitale verbondenheid door de aanwezigheid van digitale infrastructuur is over het algemeen overwegend goed te noemen. Nederland heeft uitstekende digitale verbindingen. De beschikbaarheid van zowel vast als mobiel snel internet is in Nederland groot. Zowel de Nederlandse mobiele als vaste netwerken scoren in internationaal verband erg goed. Hoewel Nederland vooroploopt in Europa zijn er lokaal nog plaatsen die achterlopen.

Referentiesituatie

4

Richting 2030 is de verwachting - ondanks onzekerheid over technologische ontwikkelingen - het digitaal netwerk overwegend goed te noemen blijft. De toenemende digitalisering stelt steeds hogere eisen aan de digitale infrastructuur. Om een kwalitatief hoogwaardige digitale verbondenheid te behouden heeft het Rijk o.a. een Actieplan Digitale Connectiviteit opgesteld.

Definitie

Met betrekking tot digitaal netwerk wordt gekeken naar de verandering in de digitale verbondenheid door de aanwezigheid van digitale infrastructuur.

Huidige ambitie

Het is in het Actieplan Digitale Connectiviteit de ambitie om te beschikken over een kwalitatief hoogwaardige connectiviteit die een grote diversiteit aan vraag kan bedienen en altijd en overal beschikbaar is tegen concurrerende tarieven (Rijksoverheid, 2018g). Een algemene kwantificering voor het ambitieniveau van deze indicator met betrekking tot de fysieke leefomgeving is niet beschikbaar. Daarom is voor de waardering van de huidige en referentiesituatie gebruik gemaakt van expert judgement.

Huidige staat

Digitalisering transformeert onze economie en maatschappij in een razendsnel tempo. Dit is een wereldwijde ontwikkeling, waarbij digitale technologieën op steeds meer plekken worden ingezet. Nederland heeft uitstekende digitale verbindingen. Onze mainports hebben wereldwijd een aanzienlijk belang en de Amsterdam Internet Exchange is een van werelds grootste internethubs. Digitalisering is een belangrijke bron van innovatie en nieuwe bedrijvigheid, en daarmee van groei. Zeven Nederlandse provincies behoren hierdoor tot de meest innovatieve regio’s in Europa. Ook scoren de Nederlandse regio’s goed tot zeer goed op het aanbieden van een langdurige aantrekkelijke omgeving voor bedrijven en bewoners.

De beschikbaarheid van zowel vast als mobiel snel internet is in Nederland groot en de toenemende digitalisering stelt steeds hogere eisen aan de digitale infrastructuur. Zowel de Nederlandse mobiele als vaste netwerken scoren in internationaal verband erg goed. Nederland kent snelle mobiele 4G-netwerken en twee kwalitatief hoogstaande vaste netwerken. De hoogstaande mobiele en vaste infrastructuren zorgen ervoor dat Nederland een gunstig ondernemings- en vestigingsklimaat heeft. Een goede digitale infrastructuur zorgt voor mogelijkheden om te digitaliseren en zo te innoveren en op die manier zorg te dragen voor een groter welzijn. De ambitie is dat Nederland zijn internationale toppositie behoudt met vaste en mobiele communicatienetwerken van wereldklasse. Om ook in de toekomst op dit gebied een sterke positie te behouden is van belang dat de randvoorwaarden op orde zijn. En dat op die manier sprake blijft van voldoende beschikbare, betrouwbare en snelle netwerken. Aanzienlijke investeringen zijn nodig om aan deze toenemende behoefte aan digitale connectiviteit te blijven voldoen. Hoewel Nederland vooroploopt in Europa zijn er nog plaatsen die achterlopen. Voorkomen moet worden dat kansen gemist worden of delen van de samenleving uitgesloten worden van de zich snel veranderende digitale omgeving.

Internationale datakabels maken het internetverkeer en de uitwisseling van internationaal dataverkeer mogelijk. Ze vormen de hoofdtransportassen van de digitale economie. Deze kabels die via de Noordzee aanlanden dienen ruimtelijk gevrijwaard te worden van andere ruimtelijke ontwikkelingen en ruimtelijk gereserveerd voor onderhoud, vervanging en uitbreiding.

Datacenters vormen het hart van de digitale samenleving. Hier vindt de dataopslag plaats van het internetverkeer en digitale systemen. Nederland neemt een belangrijke positie in als vestigingsplaats van datacenters in Europa. Met ruim een derde van alle datacenters (en qua totale omvang ongeveer twee derde) ligt de kern van de datacentersector in Nederland in de MRA, bij de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX) (Dutch Datacenters, 2019). De grote vestigingen van Google en Microsoft zijn buiten deze “dataport” te vinden, respectievelijk in Eemshaven en Middenmeer. Daarnaast is een verspreid patroon van kleinere regionale datacenters. Het Rijk wil de groei van datacenters bevorderen op die locaties waar duurzame energie voor handen is, de restwarmte geleverd kan worden aan warmtenetwerken voor levering aan het stedelijk gebied en digitale connectiviteit voldoet aan de eisen van marktpartijen.

Referentiesituatie

Nederland heeft een kwalitatief hoogwaardige connectiviteit en wil die behouden. Daartoe is het noodzakelijk dat investeringen van marktpartijen blijven plaatsvinden, b.v. in nieuwe technieken als 5G, en dat voorzien wordt in de behoefte van verschillende gebruikers. In het Actieplan Digitale Connectiviteit die voor de zomer 2018 naar de Kamer is gestuurd, wordt invulling gegeven aan deze ambitie en worden acties geformuleerd hoe hierop in te zetten. Het actieplan digitale connectiviteit focust op randvoorwaarden als de beschikbaarheid van voldoende frequenties (onder andere voor 5G), de vormgeving van het lokale beleid (leges, precario, gemeentelijke regels voor het leggen van kabels en het plaatsen van antennes), bevordering van de benodigde investeringen (b.v. door concurrentie en beleid voor het buitengebied), de continuïteit van netwerken (betrouwbaarheid en redundantie) en innovatie (waaronder pilots voor 5G). Op sommige onderwerpen heeft de Rijksoverheid een sterke rol (zoals frequentie uitgifte) en op andere een meer faciliterende. Concreet wordt erop ingezet dat in 2023 overal in Nederland 100 Mbps moet kunnen worden afgenomen en het streven van het kabinet is dat tegen die tijd een grote meerderheid van de huishoudens al de beschikking kan hebben over een 1 Gbps verbinding. Met mobiele netwerken moeten daarnaast in elk geval basisdiensten altijd en overal kunnen worden geraadpleegd. Van belang is dat de randvoorwaarden voor de digitale infrastructuur hierbij op orde zijn.

Specifiek wil het Rijk in samenwerking met de andere overheden de impact van de toename van antennemasten nader in kaart brengen en ernaar streven via best practices, standaardisering en efficiënt ruimtegebruik de uitrol bevorderen. Ook wil het Rijk de groei van de datacenters faciliteren op die locaties waar duurzame energie voor handen is, b.v. de aanlandingslocaties van wind op zee, de restwarmte geleverd kan worden aan warmtenetwerken voor levering aan het stedelijk gebied en digitale connectiviteit voldoet aan de eisen van marktpartijen. Ingezet wordt om te komen tot een nationale strategie datacenters passend binnen de energietransitie en benutting van warmtenetwerken en clustervorming. De ontwikkeling van datacenters zal gemonitord worden zodat kan worden ingespeeld op wijzigende omstandigheden, zoals de groei in edge computing en regionale datacenters.

De rijksoverheid streeft naar een goede digitale connectiviteit en daarom zet zij zich in om overal in Nederland dit beschikbaar te hebben. Daarnaast wordt de uitrol van een nieuwe generatie voor mobiele netwerken uitgevoerd. Regionale verschillen in mobiel bereik worden beperkt door bij de gunning van de frequenties een minimaal dekkingspercentage op te leggen. Het Rijk zal in samenwerking met de andere overheden de impact van de toename van antennemasten nader in kaart brengen en ernaar streven via best practises, standaardisering en efficiënt ruimtegebruik de uitrol bevorderen.

Figuur 4.16 | Routekaart. Nationale Ruimtelijke Strategie voor de groei van de datacentersector.