Inclusiviteit

Inclusiviteit

Definitie: Verandering in de mate waarin iedereen gelijke kansen heeft om deel te nemen aan de samenleving

Huidige staat

3

De huidige staat ten aanzien van inclusiviteit - de mate waarin iedereen gelijke kansen heeft om deel te nemen aan de samenleving - is over het algemeen redelijk te noemen. Er wordt grotendeels voldaan aan de ambitie van een inclusieve samenleving, maar er zijn nog knelpunten voor specifieke groepen. Zo is in 2016 gestart met het verbeteren van de toegankelijkheid en participatie van mensen met een beperking.

Referentiesituatie

2

Richting 2030 zijn er plannen voor betere toegang tot sport, beleidsparticipatie, digitale wereld, gebouwen, mobiliteit en werkgelegenheid. Er is verbeterde toegang tot zorg(gebouwen) en stations, er worden meer banen gecreëerd en beleidsparticipatie wordt makkelijker. Tegelijkertijd doen zich een groot aantal (technologische) ontwikkelingen voor waardoor er risico’s ontstaan voor de gelijke mate waarin iedereen mee kan doen, denk bijvoorbeeld aan de opgaven voor (en de betaalbaarheid van) verduurzaming, de energietransitie, digitalsiering en innovaties in mobiliteit. Hoewel lokaal stevig wordt ingezet op een inclusieve samenleving en inclusieve aanpakken, is de verwachting dat de inclusieviteit in de referentiesituatie matig zal zijn.

Definitie

Deze indicator beschouwt de verandering in inclusiviteit. Het betreft de mate waarin iedereen gelijke kansen heeft om deel te nemen aan de samenleving.

Huidige ambitie

De ambitie in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) is het streven naar een inclusieve samenwerking (Rijksoverheid, 2019). Er is geen algemene kwantificering voor het ambitieniveau van deze indicator met betrekking tot de fysieke leefomgeving beschikbaar. Beleid voor inclusiviteit wordt door lokale overheden (verschillend) ingevuld. De waardering van de huidige en referentiesituatie is bepaald op basis van expert judgement.

Huidige staat

Nederland heeft in 2016 het VN-verdrag getekend dat iedereen mee moet kunnen doen aan de samenleving. In de periode 2018-2021 zet het Rijk in op verbetering van de participatiemogelijkheden van iedereen (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2018). De afgelopen jaren heeft het Rijk inspanningen verricht om er voor te zorgen dat stemprocedures, faciliteiten en voorzieningen adequaat, toegankelijk en makkelijk te gebruiken en te begrijpen zijn. Teksten op de stempas zijn vereenvoudigd, kandidatenlijsten kunnen telefonisch beluisterd worden en er is gewerkt aan de toegankelijkheid van stembureaus. Daarnaast zijn er ook methodes en instrumenten ontwikkeld, zodat mensen met een beperking binnen overheden en organisaties kunnen helpen met het ontwikkelen van beleid. Naast participatie op beleidsgebied, moet de toegankelijkheid tot (culturele) voorzieningen ook verbeterd worden. Afgelopen jaren is de toegankelijkheid voor mensen met een beperking vergroot bij media, bibliotheken, schouwburgen, concertzalen, festivals en evenementen. Aan musea wordt ook gedacht, alleen duurt dit proces nog 10 tot 15 jaar voordat alle musea toegankelijk zijn voor mensen met een beperking (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2017).

Een actief leven is ook een belangrijk onderdeel om toegankelijker te maken. Er zijn speciale stimuleringsprogramma’s opgesteld en er zijn verschillende organisaties die zich hiervoor inzetten. Dit zijn organisaties als het NOC*NSF en Johan Cruyff Foundation. Een ander belangrijk thema is het versterken van het contact tussen ouders, begeleiders, onderwijzers, huisartsen en fysiotherapeuten enerzijds en verenigingen anderzijds. Met als doel: het vergroten van de bewustwording over de mogelijkheden in een stad of regio en het matchen van vraag en aanbod (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2017)

Toegankelijkheid kent zowel een fysieke, digitale als sociale component. Door aangepaste wet- en regelgeving in het huidige Bouwbesluit en het Handboek Toegankelijkheid worden uitgangspunten meegegeven, waardoor vanaf het begin van een bouwproject rekening wordt gehouden met de toegankelijk voor mensen met een beperking. Voor de digitale component zijn er de meeste aandachtspunten. De toenemende digitalisering van goederen, diensten en voorzieningen heeft een grote impact op de samenleving. Digitale toegankelijkheid is voor iedereen normaal, maar mensen met een beperking lopen tegen knelpunten aan. Vooral op het terrein van zorg en onderwijs loopt deze groep tegen obstakels aan. Dit betreft met name toegankelijkheidsproblemen in websites, apps en andere ICT toepassingen (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2017).

Het mobiel blijven is voor iedereen van belang om mee te blijven doen in de samenleving. Nationale wetgeving op het gebied van openbaar vervoer –zoals de Spoorwegwet en Wet Personenvervoer -bevat specifieke sectorale regels die zijn gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid en de rechtsbescherming van personen met een handicap. Via diverse wettelijke regelingen worden mobiliteitshulpmiddelen en vervoersvoorzieningen beschikbaar gesteld. In het besluit toegankelijkheid openbaar vervoer worden zaken geregeld omtrent onder andere de toegankelijkheid van materieel, stations en reisinformatie. De mobiliteit en de informatievoorziening omtrent het openbaar vervoer is sterk en zichtbaar gegroeid in de afgelopen jaren (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2017)

Als laatste is werk ook een belangrijk onderdeel om het gevoel te hebben onderdeel te zijn van de samenleving en het realiseren van inclusiviteit. Het kabinet heeft afspraken gemaakt met sociale partners om de werkgelegenheid voor werknemers met een beperking te vergroten, die niet zelfstandig in staat zijn het wettelijk minimumloon te verdienen. Vanaf 2016 zijn in de particuliere sector 15.600 banen gerealiseerd en in de overheidssector 5.450 banen. Ook zijn gemeenten verantwoordelijk voor het bieden van beschut werk. Daarnaast is per 1 januari 2017 een wetsvoorstel in werking getreden dat gemeenten verplicht om beschut werk te bieden aan mensen met een arbeidsbeperking voor wie een beschutte omgeving de enige mogelijkheid is om te kunnen werken (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2017)

Referentiesituatie

Het VN-verdrag heeft ervoor gezorgd dat het Rijk plannen en besluiten heeft opgesteld om de inclusiviteit te verbeteren. Op de volgende thema’s zijn de volgende plannen opgesteld:

  • Wonen en werken: alle woningen moeten toegankelijk worden en er is meer kans op een betaalde baan (100.000 banen erbij in tien jaar).

  • Vervoer: In 2030 zijn alle stations toegankelijk voor iedereen.

  • Zorg: verbeterde toegankelijkheid zorggebouwen en makkelijkere toegang tot informatie.

  • Overheid: verbeterde toegankelijkheid gebouwen en stembureaus en -hokjes, makkelijkere toegang tot informatie en meer werknemers met een beperking (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2018).

Vanwege de vergrijzing zal het aantal mensen met een mentale en/of fysieke beperking, die thuis wonen, steeds verder toenemen. Naar verwachting zal met de toegankelijkheid van woningen en gebouwen, de openbare ruimte en het openbaar vervoer voor mensen met een beperking door de genomen maatregelen verbeteren.