Sociale samenhang

Sociale samenhang

Definitie: Verandering in de mate van (ruimtelijke) sociale samenhang

Huidige staat

3

De huidige staat ten aanzien van de mate van (ruimtelijke) sociale samenhang wordt als redelijk gewaardeerd. De tevredenheid van de bevolking over de sociale cohesie is in 2017 niet gewijzigd in vergelijking met voorgaande jaren. Nederland is tevreden over de omgang met mensen in de buurt en de bevolkingssamenstelling in de buurt. Een minderheid ervaart dat de buurt een plaats is waar mensen elkaar helpen en dingen samen doen. Meer dan gemiddeld contact met de buren komt in minder mate voor. In het algemeen kent men elkaar wel in de buurt en dat zorgt voor sociale samenhang. Verschil in sociale samenhang is te merken tussen platteland (sterk) en stad (minder sterk). En in grotere steden is sprake van ruimtelijke segretagie van bevolkingsgroepen in bepaalde wijken.

Referentiesituatie

2

Richting 2030 komt de (ruimtelijke) sociale samenhang onder druk te staan; de referentie is matig gewaardeerd. Dit komt onder andere door het ontstaan van verschillen in de opvatting van waarden en normen tussen mensen, de afname van sociale participatie en de groeiende stroom data, handel en personen. Hierdoor neemt de sociale cohesie autonoom af. Er wordt beperkt ingezet op sociale cohesie en interactie en identificatie van mensen met de omgeving waar ze deel van uitmaken. De trend ten aanzien van segregatie van bevolkingsgroepen in stedelijk gebied wordt niet gekeerd, is de verwachting.

Definitie

Deze indicator beschouwt de verandering in de mate van (ruimtelijke) sociale samenhang.

Huidige ambitie

Er is geen algemene kwantificering voor het ambitieniveau van deze indicator met betrekking tot de fysieke leefomgeving beschikbaar. Beleid voor sociale samenhang wordt door lokale overheden (verschillend) ingevuld. De waardering van de huidige en referentiesituatie is bepaald op basis van expert judgement.

Huidige staat

Jaarlijks, en vanaf 2019 tweejaarlijks, wordt een Veiligheidsmonitor opgesteld. Dit rapport geeft het beste weer hoe het staat met het gevoel van de Nederlandse bevolking over de leefbaarheid van de woonbuurt, veiligheidsbeleving, criminaliteit, het oordeel van de burger over het functioneren van de politie en preventiegedrag. Sociale cohesie is onderdeel van de leefbaarheid van de woonbuurt. De tevredenheid over de sociale cohesie is in 2017 niet gewijzigd in vergelijking met voorgaande jaren. 70% ervaart het als prettig hoe mensen in de buurt met elkaar omgaan. Een vrijwel even groot deel is tevreden over de bevolkingssamenstelling in de eigen buurt (67%). Dit is vergelijkbaar met 2016, maar ligt iets lager dan in 2012. Daarnaast voelt 60% zich thuis bij de mensen waarmee ze in de buurt wonen. Een kleiner aandeel ervaart de eigen woonbuurt als een gezellige buurt waar mensen elkaar helpen en dingen samen doen (43%) en zegt veel contact te hebben met andere buurtbewoners (36%). Het gevoel met de buurt scoort dus een ruime voldoende, maar het directe contact en omgaan met elkaar scoort een onvoldoende. In 2012 en 2016 lag het aandeel met veel burencontact iets hoger. Daartegenover staat weer dat slechts een klein aandeel maar aangeeft dat de buurt elkaar persoonlijk nauwelijks kent. Men kent elkaar wel en dat zorgt voor sociale cohesie. In vergelijking met 2016 is dit iets toegenomen, maar het verschilt niet van 2012 (Ministerie van Justitie en Veiligheid, 2018).

Er bestaan verschillen in het gevoel van sociale cohesie wanneer naar de mate van stedelijkheid wordt gekeken. Het dorpse karakter van landelijke gebieden zorgt voor meer gevoel van sociale cohesie in die buurten, deze scoort een 6,9. In zeer sterk stedelijke gebieden scoort de sociale cohesie net een voldoende, een 5,6 (zie Figuur 5.6). Een aanzienlijk verschil in het gevoel van sociale cohesie tussen de stedelijke en landelijke gebieden. Een algemene score laat zien dat de sociale cohesie in Nederland een goede voldoende is, het scoort namelijk gemiddeld een 6,2. Dit is vergelijkbaar met de voorgaande jaren en dit is dus een stabiele trend (Ministerie van Justitie en Veiligheid, 2018).

Figuur 5.6 | Sociale cohesie in de buurt – naar stedelijkheid, 2017. Bron: Ministerie van Justitie en Veiligheid, 2018

Referentiesituatie

De stabiele trend die in de huidige staat waarneembaar was, zal richting 2030 afnemen. Dit komt door verschillende redenen, welke voornamelijk vanuit het sociale gedrag ontstaat. In de toekomst zal men minder streven om gelijkwaardige opvattingen van normen en waarden te hebben. Hierdoor zullen verschillen ontstaan tussen de gehanteerde normen en waarden binnen de Nederlandse samenleving. Daarnaast neemt de sociale participatie af. Dit betekent dat werkzaamheden als vrijwilligershulp, sociale controle in de wijk of ‘je steentje bijdragen aan de maatschappij’ in minder mate wordt gedaan. Door deze ontwikkelingen kunnen mensen zich ook minder binden met de omgeving. Dit geeft mensen minder snel een gevoel van dat ze ergens onderdeel van uit maken en hierdoor vermindert de interactie onderling. Als laatste zorgt de aanhoudende mondialisering en internationale specialisatie voor concurrentie. Dit zorgt voor een groei in stromen van data, handel en personen ((e)migratie). Door deze globale ontwikkeling is groei in Nederland niet vanzelfsprekend, wat tot gevolg heeft dat de mensen, regio’s en economische sectoren niet eerlijk verdeeld worden over de wereld, en dus ook Nederland. Dit alles is niet bevorderlijk voor de sociale cohesie en de score voor sociale cohesie neemt om die redenen ook af (Ministerie IenW, 2018).