Voorzieningen

Voorzieningen

Definitie: Verandering in aanwezigheid, kwaliteit en nabijheid van voorzieningen

Huidige staat

3

De staat ten aanzien van de aanwezigheid, kwaliteit en nabijheid van voorzieningen wordt over het algemeen als redelijk gewaardeerd. In stedelijke gebieden is het voorzieningenpeil goed op orde. In landelijke gebieden is sprake van krimp, waardoor het draagvlak voor voorzieningen vermindert. Landelijk is er sprake van een wisselend beeld.

Referentiesituatie

3

Richting 2030 blijft het voorzieningenniveau over het algemeen redelijk. Regionale voorzieningen buiten dorpen worden op sommige plaatsen minder bereikbaar. Het Rijk richt zich in landelijke gebieden op het centreren van voorzieningen.

Definitie

Deze indicator beschouwt de verandering in aanwezigheid, kwaliteit en nabijheid van voorzieningen.

Huidige ambitie

Er is geen algemene kwantificering voor het ambitieniveau van deze indicator met betrekking tot de fysieke leefomgeving beschikbaar. Beleid voor voorzieningen wordt door decentrale overheden (verschillend) ingevuld. De waardering van de huidige en referentiesituatie is bepaald op basis van expert judgement.

Huidige staat

De Nederlandse stedelijke regio’s vormen op nationale schaal een polycentrisch netwerk van door open ruimten gescheiden, maar goed verbonden stedelijke regio’s. Om de toegang tot groen voor de stedelingen te behouden, is het belang dat de basisvorm van deze structuur en de open ruimten in het netwerk behouden blijven. Goede verbindingen tussen de stedelijke regio’s zijn daarbij nodig om de kracht van het netwerk als geheel te benutten. Stedelijke agglomeraties zijn gezichtsbepalend voor de economie. Bedrijven zijn hier productiever omdat ze gevestigd zijn in de nabijheid van andere bedrijven, afnemers en gespecialiseerde toeleveranciers en omdat de afzetmarkt groot is. Bovendien bieden stedelijke agglomeraties een omvangrijke arbeidsmarkt en een gevarieerd aanbod aan voorzieningen. Bovendien leidt meer economische activiteit tot meer voorzieningen in de regio, wat vervolgens weer meer inwoners trekt. De regio Randstad is hierdoor sterk groeiende.

Behoefte in kwantiteit en kwaliteit verschilt per regio: er zijn groeiende, stabiele en krimpende regio’s. In regio’s (b.v. de Waddeneilanden) met een groeiende woningvoorraad kan leegstand en verwaarlozing van de openbare ruimte toenemen en het voorzieningenniveau, de werkgelegenheid en de bereikbaarheid afnemen. Het dalende bevolkingsaantal veroorzaakt dat de aanwezigheid van voorzieningen onder druk komt te staan. Dit is merkbaar, doordat de nabijheid van voorzieningen in het landelijk gebied sterk negatief afwijkt van het Nederlandse gemiddeld (CBS, 2019a).

Men moet actief mee doen in de maatschappij, wat betekent dat banen, scholen, winkels, voorzieningen en recreatiemogelijkheden goed bereikbaar moeten zijn voor iedereen. In stedelijke gebieden is het voorzieningenpeil goed op orde. In de landelijke gebieden is er sprake van krimp. Door toenemende afstand tot voorzieningen en relatief hoge kosten van collectieve vervoerswijzen (door een relatief kleine vervoersvraag) staat de bereikbaarheid van voorzieningen hier onder druk. Voorzieningen kunnen in deze regio’s, waar hun economisch draagvlak afkalft, vaak beter worden behouden door een combinatie te maken met andere voorzieningen of functies, b.v. door combinatie van verschillende typen scholen of van onderwijs- en zorgvoorzieningen.

Referentiesituatie

In 2030 heeft de trend zich doorgezet en bestaan de verschillen tussen het stedelijke en landelijke gebied nog steeds, Het voorzieningenniveau is in het stedelijke gebied robuust. Dit komt door het (groeiende) draagvlak en de goede bereikbaarheid van de voorzieningen. In het landelijke gebied houdt de problematiek juist aan. Er komt er namelijk meer druk te liggen op de voorzieningen in de perifere gebieden. De krimp in perifere gebieden zorgt voor minder draagvlak voor voorzieningen. Hierdoor vestigen voorzieningen zich voornamelijk in het stedelijk gebied. Hierdoor zal het voorzieningenniveau sterk dalen in het landelijk gebied. Dit lijkt een vicieuze cirkel te zijn en te blijven. Daarnaast kent Nederland een aanhoudende trend van vergrijzing. Deze bevolkingsgroep heeft behoefte aan sociale voorzieningen en deze moeten ook goed bereikbaar zijn (VNG, 2015). De regionale voorzieningen worden lastiger te bereiken buiten het dorp. Dit komt doordat het Rijk deze voorzieningen gaat concentreren in het landelijk gebied.