Veilige en gezonde leefomgeving

Sterke en gezonde steden en regio’s

Een compacte en klimaatbestendige stad met een duurzaam en efficiënt mobiliteitssysteem biedt kansen voor gezond gedrag (mensen nemen eerder de fiets of gaan lopen) een lagere CO2-uitstoot (minder reiskilometers door een compactere stad) en – indien een systeemsprong in het OV wordt gerealiseerd - een betere luchtkwaliteit. Meer inzet op een klimaatbestendige inrichting van de stad, zoals b.v. de aanleg van groene daken en groengebieden in de stad en aan de stadsranden, biedt daarnaast kansen om wateroverlast, hitte en droogte te beperken, alsmede de gevolgen van overstromingen in te perken.

 

Klik op het plaatje links voor een vergroting van het RAD van de leefomgeving

Terwijl compacte verstedelijking kansen biedt voor het leefmilieu in het landelijk gebied en voor de standsranden, brengt compacte verstedelijking (met functiemenging van wonen en werken) ook risico’s met zich mee. In compacte of ‘verdichtende’ steden komen meer bewoners, bezoekers en economische activiteiten bij elkaar in gebieden waar nu al sprake is van een relatief slechte milieukwaliteit. De groei van het aantal economische activiteiten, bewoners en bezoekers kan bovendien de milieukwaliteit (lucht, geluid, stank, omgevingsveiligheid) verder verslechteren. Wanneer de milieucondities geen ruimte bieden aan de toevoeging van bebouwing en activiteiten, dan is inbreiding alleen mogelijk met aanvullende maatregelen om een veilige en gezonde milieukwaliteit te kunnen garanderen in de steden waar verdichting is voorzien. De keuze voor een integrale verstedelijkingsstrategie moet er aan bijdragen dat wordt voorkomen dat nieuwe woningbouw wordt gerealiseerd op plekken met een slechte milieukwaliteit en risico’s voor gezondheid en omgevingsveiligheid. Een consequente toepassing van de verstedelijkingsstrategie is belangrijk; indien de eerste stap in de strategie wordt overgeslagen of te beperkt wordt ingevuld, dan bestaan er risico’s op toename van de milieugezondheidsrisico’s en op afname van de omgevingsveiligheid. Ook kan dan een risico ontstaan voor wat betreft de veiligheid tegen overstromingen en wateroverlast.

Verder kunnen mensen zich in compacte steden gemakkelijker en efficiënter verplaatsen met de fiets, te voet en met het openbaar vervoer. Ten opzichte van uiteengelegde bebouwing buiten de bestaande steden leidt dit tot minder ruimtebeslag en minder CO2-uitstoot en energieverbruik. Voor de luchtkwaliteit, geluidsoverlast en de gezondheid van bewoners en bezoekers is dit echter niet per definitie het geval. Met meer economische activiteiten, bewoners en bezoekers neemt de uitstoot en geluidoverlast in de steden toe en het aantal mensen dat daarvan gezondheidsschade kan ondervinden ook. De gezondheidsbescherming in stedelijke gebieden vormt daarom een aandachtspunt. Ook kan - als gevolg van de toenemende druk op het mobiliteitssysteem - de verkeersveiligheid lokaal afnemen (meer verplaatsingen in een kleiner gebied) en nemen de gevolgen bij milieurampen toe (hogere bevolkingsdichtheid). De keuze voor een integrale verstedelijkingsstrategie draagt bij aan het beheersen van risico’s die gepaard gaan met (compacte) verstedelijking en voor het benutten van kansen voor de leefomgeving.

Meer groen en water in de stad leidt mogelijk tot risico’s voor infecties/ziektes bij mensen, b.v. door een slechte waterkwaliteit of blootstelling aan teken, muggen en allergenen. Indien verdere verdichting ten koste gaat van de kwaliteit van het gebied (b.v. de ruimte voor groen of waterberging) kan wateroverlast of hittestress ontstaan (zie ook Royal HaskoningDHV, 2011 en Arcadis, 2017).

Belangrijkste kansen: milieugezondheidsrisico, gezond gedrag, overstromingen, verkeersveiligheid, emissie & vastlegging van broeikasgassen, hitte & droogte en wateroverlast.

Belangrijkste risico’s: milieugezondheidsrisico’s, milieurampen, verkeersveiligheid, hitte & droogte, wateroverlast.